 |
|
MIMARIDE SENTEZ
Ersin KALKAN
| İstanbul'daki
tarihi yapıların üstüne yeni mimari stille yapılan özensiz
eklemeler gittikçe yayılıyor.Üstüne eklemeler yapılan binalar
arasında 18 ve 19'uncu yüzyılda inşa edilen çok önemli eserler
de bulunuyor.
Çevreleri yüksek yapılarla kuşatılan çok sayıdaki tarihi eser, ekonomik değer ve emsal kat irtifası kuralından haraketle farklı bir üslup ve malzemeyle yükseltiliyor. Karaköy'deki Fransız Geçidi'nin üstüne üç katlı yeni bir ekleme yapıldı, Halaskargazi Caddesi'nde tarihi kimliğini koruyan çok az sayıda bina kaldı. Beyoğlu, Sultanahmet, Cankurtaran gibi eski İstanbul semtlerindeki çok sayıda yapı bozuldu. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun 1997'de açıkladığı ilke kararlarıyla tarihi yapıların üstüne kat çıkılmasını yasaklamasına rağmen bu uygulama sürdürülüyor. Konak-apartman Bu bozulmanın en önemli örneği
Dolapdere Caddesi'ndeki 292 numaralı bina. Bina 19'uncu yüzyıl
ortalarında yapılmış küçük bir ahşap konak. Harbiye'den başlayıp
Kasımpaşa'ya kadar uzanan bu caddede bundan 40 yıl öncesine
kadar yüzlerce ahşap ve kagir konak bulunuyordu. Eski yapıyı yok
etme konusunda elini çabuk tutmayan mülk sahipleri Anıtlar Kurulu
engeliyle karşılaştı. Kurul, bu mülk sahiplerine yapıları yok
edemeyecekleri fakat üzerine çevredeki emsal yüksekliğe göre
kat ekleyebileceklerini bildirdi. Dolapdere Caddesi 292 numaralı yapı da bu kuralı uyguladı. Önce ahşap bina yıkıldı yerine iki katlı betonarme taklidi yapıldı. Binanın dış cephesi ahşap giydirmeyle süslendi. Daha sonra da yapının üstüne dört katlı yeni bir bina inşa edildi. Böylece ortaya yeni bir tarz çıkarıldı. Uygulamaya son verildi Mimar Yılmaz Kuyumcu, bu yeni tarz hakkında şu yorumu yaptı: ‘‘Bu uygulama sadece bizde değil dünyanın çeşitli ülkelerinde yapılıyor. Ama 1990'ların başında Avrupa'da restorasyon çalışmasında yeni ilkeler belirlenerek bu uygulamaya son verildi. Türkiye'de de bu konuda karar değişikliğine gidildi. 1997'de Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu tarafından alınan ilke kararları doğrultusunda tarihi binaların üstüne kat çıkılması ne şekilde olursa olsun yasaklanmıştır. Ayrıca tarihi eserlerin bulundukları yerin değiştirilmesi ve yapımları sırasında betonarme gibi farklı bir malzemeyle yapılıp dış cephelerinin kaldırılması da yasaklanmıştır. Binalar aynı teknolojiyle yapılacak, bulundukları yerlerde muhafaza edilecek ve dış cepheleriyle kesinlikle oynanmayacaktır. Ama görüyoruz ki birçok bölgede aynı şekilde izinler çıkıyor ve binalar inşa ediliyor.’’ Fransız Geçidi Tophane, Kemankeş Caddesi 59 numarada yer alan 19'uncu yüzyıl sonlarına ait bir yapı olan Fransız Geçidi de bu uygulamadan nasibini aldı ve ortaya tam bir garabet çıktı. Neoklasik üslupla inşa edilen yapının orijinali, giriş katı dışında iki katlı olarak inşa edilmişti. Dört blok halinde yapılan eserin ikinci ve üçüncü katlarında Fransız balkonları bulunuyor. İkinci katı tek bir balkon korkuluğu çevrelerken, üçüncü katta hr balkona ayrı korkulup yerleştirilmişt. 1992'de restorasyonuna başlanan eser, 1995'te yeni şekliyle hizmete açıldı. Karaköy Elektronik Center olarak hizmet veren binanın üstüne üç katlı camdan bir bölme giydirildi. Avrupa Birliği ülkelerinde tarihi alanlar bölgesel koruma konsepti içinde değerlendiriliyor. Bu sınırlar içinde yer alan tüm yapılar, meydanlar, sokaklar tarihi kimliklerine uygun olarak topyekün restorasyona tabi tutuluyor. Bu anlayışta, sokaktaki tek bir taş bile aslına uygun olarak yerine konulmak zorunda. Türkiye'de ise böyle bir korumacılık anlayışı yok. Korumacılık tek tek binalar nezdinde yapıldığından, sokak siluetleri, anıt yapıların özellikleri gibi unsurlara dikkat edilmiyor. Bunun sonucunda da tarihi alanlar parça parça ortadan kalkıyor. Yılmaz Kuyumcu, Türkiye'de bölgesel koruma anlayışına geçilmezse tüm tarihi alanların kaybedileceğini, yapılara anlamsız eklemeler yapılmaya devam edileceğini savunuyor. Ersin KALKAN Ersin Kalkan'in diger yazilarina ulasmak icin lutfen tiklayin.. |
